Rygor kosztowy i kapitał ludzki STEM jako determinanty napływu BIZ do polskich województw: implikacje dla przemysłu rolno-spożywczego na obszarach pozametropolitalnych

Article Sidebar


PDF

Opublikowane:
Oct 28, 2026
Numer
Tom 26 Nr 3 (2026)
Dział
Articles
CitedBy/Share
Crossref
Scopus
Google Scholar
Europe PMC

Main Article Content

Wojciech Kuźniar
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Poland
https://orcid.org/0009-0009-1470-1602

DOI: https://doi.org/10.22630/PRS.2026.26.3.10
Słowa kluczowe : bezpośrednie inwestycje zagraniczne, przemysł rolno-spożywczy, kapitał ludzki STEM, koszty pracy, obszary wiejskie, zależność przekrojowa
Abstrakt
Przemysł spożywczy należy do głównych odbiorców bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce, a jego zakłady działają w dużej mierze poza rdzeniami metropolitalnymi, gdzie o atrakcyjności lokalizacji decydują koszty pracy i dostępność kadr technicznych. Celem badania jest kwantyfikacja elastyczności napływu inwestycji zagranicznych do województw względem wynagrodzeń i podaży absolwentów kierunków ścisłych, technicznych, inżynieryjnych i matematycznych oraz wyprowadzenie z niej ram analitycznych dla inwestycji rolno-spożywczych. Zastosowano estymator efektów ustalonych z dwukierunkowymi efektami czasu i błędami standardowymi Driscoll-Kraay, odpornymi na zależność przekrojową, dla panelu 16 województw w latach 2004–2024. Elastyczność napływu inwestycji względem wynagrodzeń jest ujemna (β = −2,80), a względem podaży absolwentów tych kierunków dodatnia (β = 0,22), co wskazuje na dominację motywu efficiency-seeking. Pominięcie efektów czasu generuje pozorną dodatnią zależność płacową („złudzenie wspólnego trendu”). Dla agrobiznesu oznacza to, że przewaga kosztowa gmin wiejskich i miejsko-wiejskich może być utrzymana przy rosnących płacach tylko przy równoległym wzroście podaży kadr technicznych: zrównoważenie wzrostu relatywnych płac o 1% wymaga wzrostu udziału tych absolwentów o około 13%.

Article Details

Jak cytować
Kuźniar, W. (2026). Rygor kosztowy i kapitał ludzki STEM jako determinanty napływu BIZ do polskich województw: implikacje dla przemysłu rolno-spożywczego na obszarach pozametropolitalnych. Zeszyty Naukowe SGGW W Warszawie - Problemy Rolnictwa Światowego, 26(3), 19–29. https://doi.org/10.22630/PRS.2026.26.3.10
Bibliografia

Acemoglu, D., Restrepo, P. (2019). Automation and new tasks: How technology displaces and reinstates labor. Journal of Economic Perspectives, 33(2), 3–30, DOI: 10.1257/jep.33.2.3.

Ambroziak, Ł. (2024). Foreign direct investment in the food industry in Poland. International Journal of Management and Economics, 60(4), 309–322, DOI: 10.2478/ijme-2024-0029.

Autor, D.H., Levy, F., Murnane, R.J. (2003). The skill content of recent technological change: An empirical exploration. Quarterly Journal of Economics, 118(4), 1279–1333, DOI: 10.1162/003355303322552801.

Bank Danych Lokalnych. Podmioty wg sekcji i działów PKD 2007 oraz sektorów własnościowych (P2809) (2026). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. Pobrano październik 2026 z: https://bdl.stat.gov.pl/bdl/dane/podgrup/temat.

Beba, P., Poczta, W. (2014). Miejsce sektora rolno-żywnościowego w gospodarce polskich regionów. Journal of Agribusiness and Rural Development, 2(32), 5–16.

Becker, G.S. (1964). Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education. University of Chicago Press.

Bellak, C., Leibrecht, M., Riedl, A. (2008). Labour costs and FDI flows into Central and Eastern European Countries: A survey of the literature and empirical evidence. Structural Change and Economic Dynamics, 19(1), 17–37, DOI: 10.1016/j.strueco.2007.03.001.

Blonigen, B.A., Piger, J. (2014). Determinants of foreign direct investment. Canadian Journal of Economics, 47(3), 775–812, DOI: 10.1111/caje.12091.

Bobenič Hintošová, A., Bruothová, M., Kubíková, Z., Ručinský, R. (2018). Determinants of foreign direct investment inflows: A case of the Visegrad countries. Journal of International Studies, 11(2), 222–235, DOI: 10.14254/2071-8330.2018/11-2/15.

Carstensen, K., Toubal, F. (2004). Foreign direct investment in Central and Eastern European countries: A dynamic panel analysis. Journal of Comparative Economics, 32(1), 3–22, DOI: 10.1016/j.jce.2003.11.001.

Chidlow, A., Salciuviene, L., Young, S. (2009). Regional determinants of inward FDI distribution in Poland. International Business Review, 18(2), 119–133, DOI: 10.1016/j.ibusrev.2009.02.004.

Cieślik, A. (2005). Regional characteristics and the location of foreign firms within Poland. Applied Economics, 37(8), 863–874, DOI: 10.1080/00036840500061087.

Cieślik, A. (2013). Determinants of the location of foreign firms in Polish regions: Does firm size matter? Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie, 104(2), 175–193, DOI: 10.1111/tesg.12017.

Driscoll, J.C., Kraay, A.C. (1998). Consistent covariance matrix estimation with spatially dependent panel data. Review of Economics and Statistics, 80(4), 549–560, DOI: 10.1162/003465398557825.

Dunning, J.H. (2001). The eclectic (OLI) paradigm of international production: Past, present and future. International Journal of the Economics of Business, 8(2), 173–190, DOI: 10.1080/13571510110051441.

Dunning, J.H., Lundan, S.M. (2008). Multinational Enterprises and the Global Economy (2nd ed.). Edward Elgar.

Dziemianowicz, W., Łukomska, J., Ambroziak, A.A. (2018). Location factors in foreign direct investment at the local level: the case of Poland. Regional Studies, 53(8), 1183–1192, DOI: 10.1080/00343404.2018.1530750.

Godlewska-Majkowska, H. (2011). Atrakcyjność inwestycyjna polskich regionów. W poszukiwaniu nowych miar. Warszawa: Oficyna Wydawnicza SGH.

Hassoun, A., Jagtap, S., Trollman, H., Garcia-Garcia, G., Abdullah, N.A., Goksen, G., Bader, F., Ozogul, F., Barba, F.J., Cropotova, J., Munekata, P.E.S., Lorenzo, J.M. (2023). Food processing 4.0: Current and future developments spurred by the fourth industrial revolution. Food Control, 145, 109507, DOI: 10.1016/j.foodcont.2022.109507.

Javorcik, B.S. (2014). Does FDI bring good jobs to host countries? World Bank Research Observer, 30(1), 74–94, DOI: 10.1093/wbro/lku010.

Kacperska, E. (2018). Działalność podmiotów z kapitałem zagranicznym w polskim rolnictwie. Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego, 18(4), 222–235, DOI: 10.22630/PRS.2018.18.4.113.

Kisiel, R., Lizińska, W., Marks-Bielska, R., Babuchowska, K., Serocka, I. (2016). Atrakcyjność inwestycyjna i klimat dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych. W: W. Karaszewski (red.) Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w wybranych województwach Polski – analiza porównawcza (ss. 199–230). Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Kołodziejczak, M., Kuźniar, W. (2025). Value and structure of foreign direct investments in Poland. Journal of Agribusiness and Rural Development, 76(2), 245–256, DOI: 10.17306/j.jard.2025.00019r1.

Kottaridi, C., Louloudi, K., Karkalakos, S. (2019). Human capital, skills and competencies: Varying effects on inward FDI in the EU context. International Business Review, 28(2), 375–390, DOI: 10.1016/j.ibusrev.2018.10.008.

Krusell, P., Ohanian, L.E., Ríos-Rull, J.-V., Violante, G.L. (2000). Capital-skill complementarity and inequality: A macroeconomic analysis. Econometrica, 68(5), 1029–1053, DOI: 10.1111/1468-0262.00150.

Lizińska, W. (2010). Proces integracji europejskiej a napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do sektora rolno-żywnościowego. Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego, 10(2), 60–70, DOI: 10.22630/PRS.2010.10.2.20.

Lizińska, W. (2012). Klimat inwestycyjny jako czynnik bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce. Olsztyn: Wydawnictwo UWM.

Lizińska, W., Kisiel, R. (2005). Bezpośrednie inwestycje zagraniczne na obszarach wiejskich województwa warmińsko-mazurskiego. W: W. Karaszewski (red.) Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w podnoszeniu konkurencyjności polskiej gospodarki (ss. 95–102). Toruń: Wydawnictwo UMK.

Lizińska, W., Kisiel, R., Marks-Bielska, R. (2011). Atrakcyjność inwestycyjna gmin i znaczenie w jej kształtowaniu preferencji specjalnej strefy ekonomicznej. Roczniki Nauk Rolniczych. Seria G, 98(3), 191–200.

Lucas, R.E. (1988). On the mechanics of economic development. Journal of Monetary Economics, 22(1), 3–42, DOI: 10.1016/0304-3932(88)90168-7.

Nazarczuk, J.M., Krajewska, A. (2018). Local determinants of foreign direct investment in Poland: The role of relative distance. Equilibrium. Quarterly Journal of Economics and Economic Policy, 13(1), 73–88, DOI: 10.24136/eq.2018.004.

Pawlak, K. (2016). Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w przemyśle spożywczym krajów Unii Europejskiej. Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego, 16(2), 242–257, DOI: 10.22630/PRS.2016.16.2.45.

Rodríguez-Pose, A. (2018). The revenge of the places that don't matter (and what to do about it). Cambridge Journal of Regions, Economy and Society, 11(1), 189–209, DOI: 10.1093/cjres/rsx024.

Romer, P.M. (1986). Increasing returns and long-run growth. Journal of Political Economy, 94(5), 1002–1037, DOI: 10.1086/261420.

Smętkowski, M., Wójcik, P. (2020). Inwestycje zagraniczne w polskich regionach: determinanty i efekty przestrzenne. Studia Regionalne i Lokalne, 3(81), 5–28.

Wójcik, P. (2013). Dywergencja czy konwergencja: dynamika rozwoju polskich regionów. Studia Ekonomiczne, 1(76), 31–57.

Zuba-Ciszewska, M. (2020). Rola przemysłu spożywczego w gospodarce Polski. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 64(4), 70–86, DOI: 10.15584/nsawg.2020.4.5.

Statystyki

Downloads

Download data is not yet available.
Rekomendowane teksty
Licencja
Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.